Gunawan Wicaksono begon in 1998 met de opleiding D3 Nederlandse Taal- en Letterkunde aan de Universiteit van Indonesië zonder enige voorkennis van het Nederlands. Dankzij de begeleiding van gekwalificeerde en inspirerende docenten verwierf hij niet alleen taalvaardigheid, maar ook een diepgaand begrip van de Nederlandse geschiedenis en cultuur. Deze academische achtergrond vormde een belangrijke basis voor zijn latere professionele loopbaan.
Sinds 2003 is hij actief als fotojournalist en bouwde hij een indrukwekkende carrière op bij verschillende nationale en internationale media, waaronder uiteindelijk Majalah Tempo. Zijn Nederlandse achtergrond speelt een duidelijke rol in zijn professionele werk, met name bij het onderzoeken, interpreteren en presenteren van fotografische archieven uit de koloniale periode. Kennis van de Nederlandse taal stelt hem in staat om originele archiefteksten, bijschriften en historische documenten te begrijpen en correct te contextualiseren.
Zijn werk werd bekroond met prestigieuze internationale onderscheidingen, waaronder Photographer of the Year 2007 (Overcapacity) in Londen, prijzen van National Geographic International Photo Contest (Jathilan) en van de Verenigde Naties (Between Dream and Reality).
Als fotojournalist gebruikt Gunawan Wicaksono zijn kennis van de Nederlandse taal en cultuur om historische fotoarchieven uit de koloniale periode te onderzoeken, te interpreteren en toegankelijk te maken voor een breed publiek. Zijn werk laat zien hoe taalvaardigheid kan bijdragen aan een beter begrip van historische contexten en culturele betekenissen, en vormt daarmee een waardevolle inspiratiebron voor het onderwijs Nederlands als vreemde taal.
Fotografie als brug tussen taal, geschiedenis en cultuur in het onderwijs Nederlands
Fotografie kan een krachtig didactisch hulpmiddel zijn in het onderwijs Nederlands als vreemde taal in Indonesië. Foto’s fungeren niet alleen als visuele ondersteuning, maar ook als vertrekpunt voor taalproductie, kritisch denken en culturele reflectie. In lijn met de samenvatting hierboven laat de combinatie van een Nederlandse academische achtergrond en een professionele carrière in de fotografie zien hoe beeld en taal elkaar kunnen versterken bij het begrijpen van geschiedenis en cultuur.
In de les Nederlands kunnen foto’s op verschillende manieren worden ingezet. Voor spreekvaardigheid kunnen studenten bijvoorbeeld een historische of hedendaagse foto beschrijven: wat zien zij, wat gebeurt er op de foto en welke emoties roept het beeld op? Op een hoger niveau kunnen studenten speculeren over de context, het tijdperk of de maatschappelijke achtergrond, waardoor woordenschat, zinsstructuur en meningsvorming worden geoefend.
Voor schrijfvaardigheid kunnen foto’s dienen als inspiratie voor korte beschrijvende teksten, nieuwsberichten, persoonlijke reflecties of zelfs fictieve verhalen. Foto’s uit de koloniale periode bieden daarnaast mogelijkheden om taalonderwijs te verbinden met geschiedenis, waarbij studenten leren om bronnen kritisch te lezen en culturele verschillen te bespreken.
Ook kunnen foto’s worden gebruikt voor woordenschatactiviteiten, zoals het benoemen van objecten, handelingen en gevoelens, of voor projectmatig werken waarbij studenten een visueel verhaal combineren met een geschreven of mondelinge presentatie in het Nederlands. Zo wordt fotografie een effectief middel om taalverwerving, cultuurbegrip en creativiteit op een geïntegreerde manier te stimuleren.
Gunawan Wicaksono’s fotoreeksen kunnen direct worden ingezet in de lespraktijk. Zo bieden koloniale vakantiefoto’s uit Nederlands-Indië rijk materiaal voor beschrijvende en verhalende spreek- en schrijfopdrachten
(https://en.tempo.co/photo/125088/holiday-photos-from-the-dutch-colonial-era).
De beelden van overstromingen in Sumatra tijdens de koloniale periode lenen zich goed voor discussies over natuur, samenleving en geschiedenis
(https://www.tempo.co/foto/arsip/potret-dampak-banjir-di-sumatera-pada-masa-kolonial-2095020).
Daarnaast verbinden de foto’s over de geschiedenis van palmolie in Sumatra taalonderwijs met economie en cultuur
(https://en.tempo.co/photo/125175/the-story-of-sumatran-palm-oil-during-dutch-colonial-era).
Door dit visuele materiaal te gebruiken, kunnen studenten hun Nederlandse taalvaardigheid ontwikkelen terwijl zij tegelijkertijd historisch en intercultureel inzicht opdoen. Het werk van Gunawan Wicaksono toont zo overtuigend aan hoe een opleiding Nederlands en een professionele fotografische praktijk elkaar inhoudelijk kunnen versterken.